- การทดลองที่สถานีอวกาศจีนวัดอุณหภูมิใหม่ที่ 9.7 พิโคเคลวิน
- สภาพแวดล้อมไร้น้ำหนักทำให้การควบคุมสถานะโบสเซอร์-ไอน์สไตน์แม่นยำยิ่งขึ้น
- ทีมวิจัยใช้เลเซอร์ทำความเย็นและสนามแม่เหล็กเพื่อให้ได้สถานะอุณหภูมิต่ำ
- การทดลองในอนาคตสามารถสำรวจการเสื่อมสลายของระเบียบควอนตัมและวิธีการจัดระเบียบของอะตอมในสภาพแวดล้อมที่ไร้ระเบียบ
ที่สถานีอวกาศจีน นักวิจัยได้ปล่อยกลุ่มอะตอมรูบิเดียมและติดตามการเคลื่อนไหวของมันเป็นเวลานานถึงเจ็ดวินาที โดยผ่านการติดตามการเคลื่อนไหวสามมิติ ทีมวิจัยได้วัดอุณหภูมิที่ต่ำสุดเป็นประวัติการณ์ที่ 9.7 พิโคเคลวิน ซึ่งประมาณหนึ่งในสี่ของสถิติเดิม การทดลองนี้ใช้สภาพแวดล้อมไร้น้ำหนักในการสร้างและควบคุมสถานะโบสเซอร์-ไอน์สไตน์ ซึ่งเป็นสถานะที่อะตอมรวมตัวกันเป็นคลื่นควอนตัมเดียว การสามารถสังเกตกลุ่มเมฆนี้ในช่วงไม่กี่วินาทีจะทำให้ทีมวิจัยมีเวลาเพิ่มเติมในการสำรวจสถานะของสสารที่ไม่ปกติและทำการวัดอย่างแม่นยำในวงโคจร
ทีมวิจัยเลือกที่จะทำการทดลองในวงโคจรเนื่องจากแรงโน้มถ่วงบนโลกทำให้อะตอมถูกดึงลง ซึ่งทำให้การเก็บรักษาอะตอมในอุปกรณ์จับยากขึ้น เนื่องจากการยึดเหนี่ยวจะอ่อนลง นักวิจัยสามารถใช้การลอยแม่เหล็กเพื่อต่อสู้กับแรงดึงดูดนี้ แต่ต้องการให้อะตอมมีสถานะการหมุนภายในที่เหมือนกัน อุปกรณ์จับที่สร้างจากลำแสงเลเซอร์ที่มุ่งเน้นให้ความยืดหยุ่นมากขึ้นต่อสถานะเหล่านี้ ทีมวิจัยได้ค้นพบวิธีการทำให้อะตอมคงอยู่ในช่วงเวลาสั้น ๆ ของการตกอิสระ การทดลองในหอคอยตกก่อนหน้านี้สร้างสถิติที่ 38 พิโคเคลวินและให้เวลาแก่ทีมวิจัยสองวินาทีในการสังเกตการขยายตัวของกลุ่มเมฆ
ข้อดีของสภาพแวดล้อมไร้น้ำหนัก
ห้องทดลองอะตอมเย็นที่สถานีอวกาศนานาชาติใช้การจับแม่เหล็กและเลนส์คลื่นสสารเพื่อให้ได้อุณหภูมิที่ 52 พิโคเคลวิน และมีเวลาขยายตัวอิสระหนึ่งวินาที การตั้งค่าในวงโคจรนี้ให้เวลาที่ไร้น้ำหนักนานกว่าหอคอยตกบนพื้นดิน
ทีมเริ่มต้นด้วยการใช้อะตอมรูบิเดียมประมาณ 20,000 อะตอมในการทดลอง การทำความเย็นด้วยเลเซอร์ลดความเร็วของอะตอม ขณะที่การทำความเย็นด้วยการระเหยช่วยกำจัดอะตอมที่มีพลังงานสูงสุด อนุญาตให้เหลืออะตอมที่สร้างสถานะการควบรวมในอุปกรณ์จับแบบออพติคอลสองขั้ว สนามแม่เหล็กช่วยในการทำความเย็นเบื้องต้นและช่วยสร้างสถานะการควบรวมที่ไวต่อการรบกวนแม่เหล็กน้อยลง จากนั้นนักวิจัยได้ย้ายกลุ่มเมฆไปยังอุปกรณ์จับแสงที่กว้างขึ้นและค่อย ๆ ผ่อนคลายการยึดเหนี่ยว ขั้นตอนนี้ลดพลังงานของการขยายตัวหลังการปล่อย ทีมได้ติดตามความเร็วการขยายตัวของกลุ่มเมฆในสามแกนและใช้การเคลื่อนไหวนี้ในการคำนวณอุณหภูมิที่เทียบเท่า ซึ่งเป็นการวัดพลังงานที่เกี่ยวข้องกับการขยายตัว
การประมาณอุณหภูมิที่ 9.7 พิโคเคลวินมีขอบเขตความไม่แน่นอนอยู่ที่ 7.0 ถึง 12.9 พิโคเคลวิน
เป้าหมายที่เป็นไปได้ในการทดลองในอนาคต
ทีมวิจัยได้อธิบายสถานะโบสเซอร์-ไอน์สไตน์ว่าเป็น "แพลตฟอร์มที่หลากหลายสำหรับการจำลองควอนตัม" ในวงโคจร พวกเขาสามารถใช้สนามเลเซอร์ที่ออกแบบมาอย่างแม่นยำเพื่อตรวจสอบการเสื่อมสลายของระเบียบควอนตัมในขอบเขตหนึ่งมิติ หรือสำรวจวิธีการจัดระเบียบของอะตอมในสภาพแวดล้อมที่ไร้ระเบียบ ทีมกล่าวว่าในการทดลองในอนาคต อุปกรณ์จับที่มีปริมาตรปรับได้ยังสามารถรองรับอะตอมได้มากขึ้น อีกหนึ่งความเป็นไปได้คือการสร้างเครื่องมือที่สามารถแบ่งและรวมคลื่นอะตอมเพื่อวัดความแตกต่างเล็กน้อยในระหว่างการเคลื่อนไหว เวลาสังเกตที่ยาวนานขึ้นสามารถทำให้ความแตกต่างเหล่านี้มีเวลาสะสมมากขึ้น ทำให้การวัดง่ายขึ้น
“เป้าหมายที่เป็นไปได้อีกประการหนึ่งคือการสร้างเครื่องมือที่อิงจากอวกาศซึ่งเป็นเครื่องมืออินเตอร์เฟอโรมิเตอร์แบบมาร์ค-เซนเดอร์ที่มีศักยภาพในการทดสอบหลักการพื้นฐานอย่างแม่นยำ เช่น หลักการเทียบเท่า” ผู้เขียนกล่าว การทดสอบดังกล่าวจะตรวจสอบว่าวัตถุที่แตกต่างกันตกลงในแรงโน้มถ่วงด้วยความเร่งที่เท่ากันหรือไม่ อุปกรณ์ในวงโคจรจะใช้พฤติกรรมของคลื่นอะตอมในการสำรวจหลักการนี้ การศึกษานี้ตีพิมพ์ในวารสาร "Science"
ผลกระทบของการทดลองในอวกาศต่อฟิสิกส์ควอนตัม
การทดลองนี้แสดงให้เห็นถึงศักยภาพในการศึกษาสถานะของสสารควอนตัมในสภาพแวดล้อมไร้น้ำหนัก โดยเฉพาะสถานะโบสเซอร์-ไอน์สไตน์ ผ่านการลดอุณหภูมิ นักวิจัยสามารถสำรวจปรากฏการณ์ควอนตัมได้ลึกซึ้งยิ่งขึ้น ซึ่งมีความสำคัญต่อเทคโนโลยีการคำนวณควอนตัมและการจำลองควอนตัมในอนาคต ด้วยการสังเกตพฤติกรรมของอะตอมในระยะเวลานานขึ้น นักวิทยาศาสตร์จะสามารถวัดและเข้าใจลักษณะของระบบควอนตัมได้อย่างแม่นยำยิ่งขึ้น ซึ่งจะช่วยผลักดันการวิจัยและการประยุกต์ใช้ฟิสิกส์ควอนตัมต่อไป

