- JAXA ประสบความสำเร็จในการปล่อยยานสำรวจดาวอังคาร MMX โดยมีเป้าหมายที่ Phobos
- MMX จะเป็นยานอวกาศลำแรกที่เก็บตัวอย่างจาก Phobos
- ยานสำรวจ Idefix จะทำการลงจอดและศึกษาบนพื้นผิวของ Phobos
- คาดว่าจะนำตัวอย่างกลับมายังโลกในปี 2031 ซึ่งอาจมีอนุภาคจากดาวอังคาร
องค์การสำรวจอวกาศญี่ปุ่น (JAXA) ได้ทำการปล่อยยานสำรวจดาวอังคาร MMX ในวันที่ 20 ตุลาคม ตามเวลาญี่ปุ่น โดยมีเป้าหมายในการลงจอดที่ดาวเคราะห์น้อย Phobos เพื่อเก็บตัวอย่างวัตถุอย่างน้อย 10 กรัมและนำกลับมายังโลกในปี 2031 ตามรายงานของ IEEE Spectrum จากข้อมูลของศูนย์การบินอวกาศเยอรมัน (DLR) ระบุว่า Phobos มีความยาวประมาณ 27 กิโลเมตร (ประมาณ 17 ไมล์) และต้นกำเนิดของมันยังคงเป็นปริศนา มีทฤษฎีหนึ่งที่เชื่อว่ามันเป็นดาวเคราะห์น้อยที่ถูกจับมา อีกทฤษฎีหนึ่งเชื่อว่ามันเกิดจากเศษซากที่เกิดจากการชนขนาดใหญ่ของดาวอังคาร
การออกแบบและภารกิจของยาน MMX
องค์การอวกาศยุโรป (ESA) ระบุว่า MMX จะเป็นยานอวกาศลำแรกที่โคจรรอบ Phobos และเก็บตัวอย่างจากที่นั่น ยานนี้ประกอบด้วยสามโมดูลที่ใช้สำหรับการเดินทางไปยังดาวอังคาร การทำงานบน Phobos และการกลับมายังโลก ตามข้อมูลของ DLR คาดว่าจะถึงดาวอังคารในช่วงครึ่งหลังของปี 2027
ตามรายงานของ IEEE Spectrum การลงจอดยานสำรวจบนพื้นผิวที่ไม่เรียบของ Phobos เป็นเรื่องที่ท้าทายมาก เนื่องจากแรงโน้มถ่วงของดาวเคราะห์น้อยนี้มีเพียงประมาณ 1/1,800 ของแรงโน้มถ่วงโลก ทำให้ยานลงจอดมีโอกาสพลิกคว่ำหรือเด้งกลับได้ง่าย ผู้จัดการโครงการ MMX ของ JAXA คุณยาสึฮิโระ คาวาคัตสึ (Yasuhiro Kawakatsu) กล่าวในนิตยสารว่า การลงจอดบน Phobos เหมือนกับการพยายามลงจอดบอลลูน ยานสำรวจขนาดเล็กที่ลงจอดครั้งแรกมีชื่อว่า Idefix ซึ่งสร้างร่วมกันโดย DLR และองค์การอวกาศฝรั่งเศส (CNES) มีน้ำหนักประมาณ 25 กิโลกรัม (ประมาณ 55 ปอนด์)
ตามข้อมูลของ DLR ยานแม่มีแผนที่จะปล่อย Idefix จากความสูงประมาณ 40 เมตร (ประมาณ 131 ฟุต) ระหว่างปี 2028 ถึง 2029 โดย Idefix จะไม่ใช้ถุงลมในการลงจอด Idefix มีหัวหน้าทีมวิจัยร่วม สเตฟาน อูลาเมค (Stephan Ulamec) กล่าวว่ายานสำรวจนี้อาจเด้งขึ้นหลายครั้งก่อนที่จะหยุดนิ่ง จากนั้นขาของมันจะช่วยให้มันตั้งตรง
การลงจอดและการเก็บตัวอย่างของ Idefix
ตามข้อมูลจาก DLR และนิตยสาร Idefix จะเคลื่อนที่โดยใช้ล้อที่มีลักษณะคล้ายใบพัดในระยะเวลาประมาณสามเดือนเพื่อศึกษาสภาพการยึดเกาะระหว่างอนุภาคบนพื้นผิว หลังจากนั้นจะมีการลงจอดของยานสำรวจหลักซึ่งจะลดระดับลงมาจากความสูงประมาณ 10 เมตร (ประมาณ 33 ฟุต) และจะลงจอดในสภาพการตกเสรี JAXA ตั้งเป้าที่จะเก็บตัวอย่างอย่างน้อย 10 กรัม โดยมีแขนกลที่ออกแบบให้มีท่อแกนกลวงที่จะเจาะลึกลงไปในพื้นผิวอย่างน้อย 2 เซนติเมตร (ประมาณ 0.8 นิ้ว) และเครื่องเก็บตัวอย่างที่จัดทำโดย NASA จะพ่นไนโตรเจนไปยังพื้นผิวเพื่อจับอนุภาคที่หลวม
วัตถุที่อยู่ลึกลงไปควรจะสามารถบันทึกต้นกำเนิดของดาวเคราะห์น้อยนี้ได้ดีกว่า นอกจากนี้ Phobos ยังอาจมีอนุภาคจากดาวอังคารที่ถูกขับออกมาในระหว่างการชนกัน ผู้อำนวยการวิจัยของศูนย์วิจัยทางวิทยาศาสตร์แห่งชาติฝรั่งเศส (CNRS) คุณแพทริค มิเชล (Patrick Michel) ประเมินว่าตัวอย่างอาจมีอนุภาคจากดาวอังคารหลายร้อยชิ้น
ขณะนี้แผนการเหล่านี้ยังอยู่ในระหว่างดำเนินการ IEEE Spectrum ระบุว่าการคาดการณ์สถานการณ์การลงจอดของ Idefix เป็นเรื่องที่ยากมาก และจำนวนอนุภาคจากดาวอังคารก็เป็นเพียงการประมาณการ หากการจุดระเบิดของเครื่องยนต์ลดความเร็วในดาวอังคารล้มเหลว MMX อาจพลาดดาวอังคาร ตามข้อมูลจากผู้เชี่ยวชาญด้านวงโคจร นิโคล่า บาเรซี (Nicola Baresi) คาดว่า MMX จะออกจากดาวอังคารในเดือนพฤศจิกายนปี 2030 และแคปซูลตัวอย่างควรจะลงจอดในออสเตรเลียในปี 2031 ข้อมูลเพิ่มเติมโดยแอนดรูว์ โจนส์ (Andrew Jones) ในวันที่ 6 พฤศจิกายนใน IEEE Spectrum
ความท้าทายและโอกาสในภารกิจสำรวจดาวอังคาร
ภารกิจ MMX ของ JAXA เป็นก้าวสำคัญในการสำรวจดาวอังคารและดาวเคราะห์น้อยของมนุษย์ สภาพแวดล้อมที่พิเศษของ Phobos ทำให้การลงจอดและการเก็บตัวอย่างเป็นเรื่องที่ท้าทายอย่างยิ่ง โดยเฉพาะอย่างยิ่งแรงโน้มถ่วงที่ต่ำและพื้นผิวที่ไม่เรียบ การเก็บตัวอย่างที่ประสบความสำเร็จไม่เพียงแต่จะช่วยให้นักวิทยาศาสตร์เข้าใจต้นกำเนิดของ Phobos แต่ยังอาจเปิดเผยประวัติศาสตร์ของดาวอังคารอีกด้วย ความสำเร็จของภารกิจนี้จะวางรากฐานสำหรับการสำรวจดาวอังคารในอนาคต และอาจส่งเสริมการศึกษาดาวเคราะห์อื่น ๆ

