- ภารกิจ Artemis II ของ NASA ก่อให้เกิดการรบกวนในชั้นไอออนอสเฟียร์จำนวน 3 เหตุการณ์
- การรบกวนมีความเกี่ยวข้องกับการเคลื่อนที่ของยานอวกาศ แสดงให้เห็นว่าก๊าซเสียจากจรวดมีผลกระทบต่อบรรยากาศ
- สัญญาณขยายออกไปมากกว่า 621 ไมล์ และปรากฏรูปแบบที่ไม่ปกติในช่วงการเคลื่อนที่ที่แตกต่างกัน
- การศึกษาแสดงให้เห็นว่าการปล่อยพลังงานมีผลกระทบโดยตรงต่อชั้นไอออนอสเฟียร์ เปลี่ยนแปลงรูปแบบการรบกวน
จากการศึกษาล่าสุด พบว่า ภารกิจ Artemis II ของ NASA ก่อให้เกิดการรบกวนในชั้นไอออนอสเฟียร์ของโลกจำนวน 3 เหตุการณ์ที่แยกจากกัน โดยมี 2 เหตุการณ์ที่เกี่ยวข้องกับการเคลื่อนที่ของยานอวกาศ นักวิจัยได้วิเคราะห์สัญญาณการนำทางจากดาวเทียมที่เก็บรวบรวมในอเมริกาเหนือ พบว่าหลังจากการปล่อยภารกิจและการจุดระเบิดเครื่องยนต์ 2 ครั้งถัดไป ชั้นไอออนอสเฟียร์เกิดการเปลี่ยนแปลง ผลการศึกษาชี้ให้เห็นว่าก๊าซเสียจากจรวดที่ปล่อยออกมาในระหว่างการเคลื่อนที่ในระดับสูงสามารถมีผลกระทบต่อพื้นที่ที่มีประจุไฟฟ้าในชั้นบรรยากาศชั้นบนของโลก
เหตุการณ์การรบกวนในภารกิจ Artemis II
การรบกวนในชั้นไอออนอสเฟียร์จาก Artemis II เกิดขึ้นครั้งแรกเมื่อวันที่ 1 เมษายน 2026 เมื่อจรวดระบบปล่อยอวกาศ (SLS) ขึ้นจากศูนย์อวกาศเคนเนดี นักวิจัยได้ระบุคลื่นเสียงที่แพร่กระจายด้วยความเร็วประมาณ 0.7 ไมล์ต่อวินาที (ประมาณ 1.2 กิโลเมตร) ใกล้จุดปล่อย เมื่อห่างจากจุดปล่อยมากขึ้น เหตุการณ์การรบกวนเหล่านี้พัฒนาเป็นคลื่นแรงโน้มถ่วง ซึ่งแพร่กระจายด้วยความเร็วประมาณ 1,969 ถึง 2,198 ฟุตต่อวินาที (ประมาณ 600 ถึง 670 เมตร) และมีความยาวคลื่นประมาณ 249 ไมล์ (ประมาณ 400 กิโลเมตร)
สัญญาณปรากฏขึ้นประมาณ 20 นาทีหลังจากการปล่อย ขยายออกไปมากกว่า 621 ไมล์ (ประมาณ 1,000 กิโลเมตร) จากจุดปล่อย และในช่วงการเคลื่อนที่ apogee raise maneuver (ARM) ของภารกิจ ซึ่งเกิดขึ้นประมาณ 108 นาทีหลังการปล่อย การเคลื่อนที่นี้เกี่ยวข้องกับการจุดระเบิดเครื่องยนต์ในช่วงระยะเวลาประมาณ 18 นาทีของการผลักดันชั่วคราวที่อุณหภูมิต่ำ (ICPS) เพื่อช่วยนำยาน Falcon ขึ้นสู่วงโคจรที่สูงขึ้น
ลักษณะของการรบกวนในชั้นไอออนอสเฟียร์
ในระหว่างการจุดระเบิดเครื่องยนต์นี้ นักวิจัยตรวจพบการรบกวนในชั้นไอออนอสเฟียร์ที่ขยายออกไป ครอบคลุมพื้นที่กว้างในอเมริกาเหนือ รูปแบบที่สังเกตได้ติดตามเส้นทางที่คาดการณ์ของยานอวกาศ ครอบคลุมพิกัดละติจูดประมาณจาก 110°W ถึง 60°W ความเร็วในการแพร่กระจายประมาณ 5.1 ไมล์ต่อวินาที (ประมาณ 8.2 กิโลเมตร) ซึ่งใกล้เคียงกับความเร็วที่คาดการณ์ของยาน Falcon ในขณะนั้นที่ประมาณ 5.2 ไมล์ต่อวินาที (ประมาณ 8.3 กิโลเมตร) เหตุการณ์ที่สามเกิดขึ้นในระหว่างกระบวนการจุดระเบิดข้ามดวงจันทร์ (TLI) เมื่อวันที่ 2 เมษายน 2026 ซึ่งเกิดขึ้นประมาณ 25 ชั่วโมงหลังจากการปล่อย การเคลื่อนที่นี้ใช้เครื่องยนต์ของยาน Falcon เพื่อส่งยานไปยังดวงจันทร์ โดยใช้เวลาประมาณ 5 นาที 55 วินาที
นักวิจัยได้ระบุการรบกวนที่ขยายออกไปอีกครั้ง แม้ว่าความเข้มของการรบกวนในครั้งนี้จะอ่อนกว่าที่สังเกตได้ในระหว่างการจุดระเบิดวงโคจรก่อนหน้านี้ พื้นที่ที่สัญญาณขยายออกไปมีขนาดเล็กกว่า โดยอยู่ระหว่างพิกัดละติจูด 100°W และ 80°W ความเร็วในการแพร่กระจายของพวกเขาประมาณ 6.4 ไมล์ต่อวินาที (ประมาณ 10.3 กิโลเมตร) ซึ่งใกล้เคียงกับความเร็วของยานที่ประมาณ 6.5 ไมล์ต่อวินาที (ประมาณ 10.5 กิโลเมตร)
เพื่อทำการตรวจสอบเหตุการณ์เพิ่มเติม ทีมวิจัยได้ตรวจสอบสัญญาณจากระบบนำทางดาวเทียมทั่วโลก (GNSS) ซึ่งได้แก่ GPS, GLONASS และ Galileo ข้อมูลชุดนี้รวมถึงการสังเกตจากสถานีภาคพื้นดินมากกว่า 3,500 แห่งในอเมริกา สัญญาณเหล่านี้ช่วยให้นักวิจัยวัดการเปลี่ยนแปลงในปริมาณอิเล็กตรอนรวม (TEC) ซึ่งเป็นตัวชี้วัดจำนวนอิเล็กตรอนในเส้นทางระหว่างดาวเทียมกับตัวรับที่อยู่บนพื้นดิน การเปลี่ยนแปลงของ TEC สามารถเปิดเผยการรบกวนในชั้นไอออนอสเฟียร์ ซึ่งเป็นพื้นที่ที่มีอนุภาคที่มีประจุไฟฟ้าในชั้นบรรยากาศชั้นบนของโลก การศึกษายังยืนยันว่า การเคลื่อนที่ทั้งสองครั้งเริ่มขึ้นใกล้จุดที่ยานอวกาศอยู่ใกล้กับโลกที่สุด ที่ระดับความสูงประมาณ 185 กิโลเมตร ซึ่งทำให้การจุดระเบิดเครื่องยนต์เกิดขึ้นในชั้นไอออนอสเฟียร์
นักวิจัยประมาณการว่าการเคลื่อนที่ ICPS เกี่ยวข้องกับพลังงานประมาณ 2.7 × 10¹¹ จูล ในขณะที่การจุดระเบิด TLI ของยาน Falcon เกี่ยวข้องกับพลังงานประมาณ 1.5 × 10¹⁰ จูล
การเชื่อมโยงระหว่างรูปแบบการรบกวนกับเส้นทางของยานอวกาศ รวมถึงความเร็วในการแพร่กระจายที่คล้ายกัน แสดงให้เห็นว่าการจุดระเบิดเครื่องยนต์และก๊าซเสียมีบทบาทสำคัญในการสร้างสัญญาณที่ไม่ปกติ นักวิจัยเชื่อว่าพลังงานที่ถูกปล่อยออกมาโดยตรงในชั้นไอออนอสเฟียร์ทำให้เกิดรูปแบบการรบกวนที่แตกต่างจากที่มักสังเกตได้ในช่วงการปล่อยจรวดครั้งแรก
ความสำคัญของการศึกษาเกี่ยวกับผลกระทบของก๊าซเสียจากจรวดต่อชั้นไอออนอสเฟียร์
การศึกษาภารกิจ Artemis II ของ NASA เปิดเผยถึงผลกระทบของการปล่อยจรวดและการเคลื่อนที่ในวงโคจรต่อชั้นไอออนอสเฟียร์ ซึ่งมีความสำคัญต่อภารกิจอวกาศในอนาคต ด้วยการเพิ่มขึ้นของกิจกรรมทางอวกาศ การเข้าใจว่าก๊าซเสียจากจรวดมีผลกระทบต่อคุณสมบัติของชั้นไอออนอสเฟียร์อย่างไร สามารถช่วยปรับปรุงความน่าเชื่อถือของระบบนำทางและการสื่อสารผ่านดาวเทียม การศึกษานี้ไม่เพียงแต่เพิ่มพูนความรู้เกี่ยวกับชั้นบรรยากาศของโลก แต่ยังให้ข้อมูลที่มีค่าในการออกแบบและดำเนินการภารกิจอวกาศ เพื่อให้มั่นใจในความปลอดภัยและประสิทธิภาพของภารกิจในอนาคต

